به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، نشست علمی «سرخ و سپید» با موضوع حماسه چالدران با حضور استادان، پژوهشگران و صاحبنظران تاریخ، فلسفه و اندیشه سیاسی در اردبیل برگزار شد و سخنرانان با بازخوانی ابعاد مختلف این نبرد، بر شناخت دقیق آن و تأثیرش بر تحولات سیاسی، فرهنگی و تمدنی ایران تأکید کردند.
در این نشست که عصر سهشنبه با حضور پروفسور غلامرضا اعوانی، موسی نجفی، سیدحسین شهرستانی و موسی فقیه حقانی برگزار شد، حماسه چالدران از منظرهای مختلف تاریخی، فلسفی، فرهنگی و سیاسی مورد بررسی قرار گرفت.
سخنرانان بر این نکته تأکید کردند که چالدران را نمیتوان صرفاً یک واقعه نظامی دانست، بلکه این رویداد بخشی مهم از تاریخ شکلگیری هویت سیاسی و فرهنگی ایران در دوره صفویه به شمار میرود.
پروفسور غلامرضا اعوانی، پژوهشگر، مترجم و استاد سابق گروه فلسفه دانشگاه شهید بهشتی، در این نشست با نگاهی فلسفی و تمدنی به دوره صفویه، بر اهمیت شکلگیری هویت دینی و سیاسی ایران در این دوره اشاره کرد و گفت: بررسی تاریخ ایران بدون توجه به پیوند میان حکمت، فرهنگ، دین و سیاست، تصویری ناقص از روند تحولات تاریخی این سرزمین ارائه میدهد.
این پژوهشگر درباره جایگاه دوره صفویه در تاریخ ایران، این دوره را یکی از مقاطع مهم در تداوم حیات فرهنگی و فلسفی ایران دانست و توضیح داد: شکلگیری یکپارچگی سیاسی و دینی در ایران صفوی، زمینهای مهم برای تداوم هویت ایرانی و نقشآفرینی این سرزمین در تحولات فرهنگی و تمدنی منطقه فراهم کرد.
موسی نجفی، استاد دانشگاه، نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت بازخوانی چالدران در چارچوب تحولات هویتی ایران، اظهار کرد: برای فهم درست این رویداد باید آن را در بستر شکلگیری دولت صفوی، ایجاد وحدت سیاسی و مذهبی و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه مورد بررسی قرار داد.
وی افزود: تاریخ ایران در مقاطع مختلف با مسئله استقلال، هویت ملی و نسبت میان دین و سیاست مواجه بوده و مطالعه رویدادهایی همچون چالدران میتواند درک دقیقتری از روند شکلگیری هویت تاریخی ایرانیان ارائه کند.
نجفی بر توجه به پیوند میان هویت ملی ایرانی، تشیع و تحولات اندیشه سیاسی در ایران تأکید کرد.
سیدحسین شهرستانی، جامعهشناس، نیز در این نشست با اشاره به اهمیت مطالعه تاریخی چالدران گفت: چالدران را باید در پیوند با مجموعهای از تحولات فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و تمدنی مورد مطالعه قرار داد و از آن برای شناخت بهتر تحولات تاریخی ایران بهره گرفت.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: بازخوانی چنین رویدادهایی میتواند به شناخت عمیقتر از چگونگی شکلگیری هویت تاریخی جامعه ایرانی و نسبت میان فرهنگ، سیاست و قدرت در دورههای مختلف تاریخی کمک کند.
موسی فقیه حقانی، استاد دانشگاه، نیز با تأکید بر اهمیت شناخت تاریخ معاصر و ریشههای تاریخی تحولات ایران، چالدران را از جمله رویدادهایی دانست که مطالعه دقیق آن برای فهم روندهای سیاسی و هویتی ایران ضروری است.
وی در پایان با اشاره به تجربه تاریخی ایران در مواجهه با قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای مطرح کرد: شناخت درست گذشته، زمینهای برای تحلیل دقیقتر مسائل امروز است و جامعهای که تاریخ خود را بهدرستی نشناسد، در تحلیل تحولات سیاسی و اجتماعی با خطا مواجه خواهد شد.
چالدران یکی از شهرهای شمالی و مرزی استان آذربایجانغربی است که با شرق ترکیه هممرز است. جنگ چالدران در سال ۹۲۰ هجری قمری، مصادف با ۱۵۱۴ میلادی، بین لشکریان صفوی و عثمانیها در مرز ایران و عثمانی آن زمان روی داد و ایرانیان دفاع جانانهای در مقابل لشکر متجاوز نشان دادند.
نام شهرستان چالدران از این جنگ اقتباس شده است. جنگ چالدران بهعنوان یکی از بزرگترین نبردهای تاریخ ایران و نماد شهامت و شجاعت ایرانیان در دفاع از اسلام شناخته میشود و شهادت ۳۷ هزار ایرانی در دشت چالدران و همچنین رشادت و دلیری شیرزنان ایرانی در این حماسه شهیر، همچون نگینی در تاریخ شیعه میدرخشد.
این واقعه تاریخی در سطح جهان نیز نبردی با اهمیت فراوان شناخته میشود و مورخان زیادی به تحلیل وقایع آن پرداختهاند. امروزه محل دفن شهیدان چالدران در محوطه شیخ صفیالدین اردبیلی با عنوان «شهیدگاه»، از آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو است و بهعنوان موزه سنگ مزار شهدای جنگ چالدران شناخته میشود.
پیکرهای شهیدان نبرد چالدران را به دستور شاه اسماعیل صفوی از فرسنگها دور و از میدانهای جنگ به این محل انتقال دادهاند و هر سنگ مزار، نشان غیرت و همت قزلباشان و صفویان در دفاع از ایران است.
نظر شما